بازنمایی ایدئولوژیک هولوکاست در ترجمه‌های فارسی رمان پسر بچه‌ای با پیژامه‌ی راه‌راه: تحلیلی مبتنی بر گفتمان
چکیده
این پژوهش بازنمایی عناصر ایدئولوژیک هولوکاست را در دو ترجمه‌ی فارسی رمان پسر بچه‌ای با پیژامه‌ی راه‌راه اثر جان بوین، به قلم پروانه فتاحی و هرمز عبدالهی، بررسی می‌کند. با تکیه بر الگوی حاتم و میسون (۱۹۹۷)، این مطالعه سی و دو نمونه‌ی هدفمند را در پنج مقوله‌ی موضوعی بررسی می‌کند: بیان نادرست اصطلاحات نازی توسط برونو، قدرت و اقتدار، انسانیت‌زدایی، رنج و مرگ، و هویت یهودی. پنج ابزار تحلیل گفتمان—واژه‌گزینی، کاهش، بسط، وجهیت، و تغییر زمان دستوری—برای شناسایی انتخاب‌های ترجمه‌ای ایدئولوژیک به‌کار رفته‌اند. تحلیل نتایج نشان میدهد هر دو مترجم محکومیت رمان نسبت به ایدئولوژی نازی را حفظ کرده‌اند، اما در میزان صراحت انتقال این معانی تفاوت چشمگیری دارند. فتاحی لحن ساده و کودکانه‌ی روایت برونو را حفظ می‌کند و طنز وابسته به درک محدود او را نگه می‌دارد، در حالی که عبدالهی ابهامات را بیشتر از طریق بسط و وشفاف‌سازی رفع می‌کند. با این حال، این دو مترجم در دو لحظه‌ی ایدئولوژیک رمان تقریباً کامل همگرا می‌شوند، که نشان میدهد وفاداری ایدئولوژیک و تنوع ترجمه‌ای صرفا در سطوح متفاوتی از متن عمل می‌کنند. نتایج نشان میدهد معنای ایدئولوژیک در ترجمه‌ی ادبی صرفاً انتقال نمی‌یابد بلکه بازسازی می‌شود، این امر می‌تواند پیامدهایی برای ترجمه‌ی آثار داستانی حساس تاریخی داشته باشد. کلیدواژه‌ها: ادبیات هولوکاست، ایدئولوژی، تحلیل گفتمان، ترجمه‌ی ادبی، ترجمه‌ی فارسی
Downloads
چاپ‌شده
ارجاع به مقاله
شماره
نوع مقاله
DOR
مجوز
حق نشر 2026 shakiba Zamani Alavijeh, Leila Alinouri
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
Copyright Licensee: Iranian Journal of Translation Studies. This article is an open access article distributed under the terms and conditions of the Creative Commons Attribution–NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0 license).
