Intertextual Echoes and Translational Reading:: A Comparative Study of Persian and English Medieval Poetry

لیلا نیک‌نسب; حسین ملانظر

نویسندگان

لیلا نیک‌نسب ^📧 عضو هیئت علمی، گروه زبان¬های خارجی، دانشکدۀ علوم انسانی و هنر، دانشگاه حضرت معصومه (س)، قم، و دانشجوی دکتری (مطالعات) ترجمه، گروه مترجمی زبان انگلیسی، دانشکدۀ ادبیات فارسی و زبان¬های خارجی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران؛
حسین ملانظر دانشیار مطالعات ترجمه، گروه مترجمی زبان انگلیسی، دانشکدۀ ادبیات فارسی و زبان¬های خارجی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

چکیده

امروزه دامنۀ مطالعات ترجمه به حوزه هایی فراتر از انتقال صرفاً زبانی گسترش یافته ‌است؛ بدین ترتیب، این امکان فراهم می‌شود که آثار ادبی را به‌مثابه کنش‌های دگرگونگی فرهنگی تحلیل کنیم. در مقالۀ حاضر استدلال می‌شود که «مجلس پرندگان» اثر جفری چاسر را می‌توان بافتارسازی مجدد از «منطق‌الطیر» عطار بهشمار آورد. اگرچه پیوند مستقیم متنی میان این دو اثر همچنان مبهم است، هر دو اثر ساختار روایی و مؤلفه های محتوایی مشترکی دارند. این پژوهش که به‌شیوۀ کیفی انجام شده، با بررسی این دو اثر در چارچوب بینامتنیت ضمنی ژنت و به کارگیری نظریه‌های اشتاینر و اون‑زوهار، نشان می‌دهد که شعر چاسر نه یک ترجمۀ مستقیم، بلکه دگرگون‌سازی است و حرکت سیال ساختار و مضمون‌های روایی را در مسیرهای فرهنگی جهان قرون وسطی به تصویر می‌کشد. «مجلس پرندگان» چاسر، «منطق‌الطیر» عطار را به اثری نو بدل می‌سازد. پژوهشگران مقالۀ حاضر بر این باورند که این شعر را می توان نوعی «ترجمه» خواند؛ شاعر در این فرایند، مواد متنی موجود را بازتفسیر و بازآفرینی می‌کند. این فرایند شامل شکل‌دهی به عناصر وارداتی برای هماهنگی با بافت جدید است و همزمان، بافت مقصد را نیز متناسب با آن تعدیل می‌نماید.

کلمات راهنما:

بینامتنیت، ترجمه، چاسر، عطار

مراجع

Allen, G. (2000). Intertextuality. Routledge.

Anooshirvani, A. (2012). Comparative literature and comparative research. Comparative Literature, 1 (3), 7–25.

Attar. (1984). The conference of the birds (F. Darbandi & D. Davis, Trans.). Penguin.

Baeten, S. (2020). Birds, birds, birds: A comparative study of medieval Persian and English poetry, especially Attar’s Conference of birds, the owl and the nightingale, Chaucer’s the parliament of fowls and The Canterbury tales. Munchen University.

Bauman, R. (2004). A world of others’ words: Cross-cultural perspectives on intertextuality. Blackwell.

Birsanu, R. (2010). T.S. Eliot’s the waste land as a place of intercultural exchanges—A translation perspective (Doctoral dissertation). Universidad de Salamanca. Spain.

Chaucer, G. (2004). The parliament of birds (E. B. Richmond, Trans.). Hesperus Press.

Dorri, N., Khajeim, A. & Adnavi, B. (2012). Study of Eastern themes in Chaucer's "The Parliament of fouls". Journal of Comparative Literature, 4 (7), 25–53.

Even-Zohar, I. (1981). “Translation theory today: A call for transfer theory. Poetics Today, 2 (4), 1–7.

Farahzad, F. (2009). Translation as an intertextual practice. Perspectives: Studies in Translatology, 16 (3–4), 125–131.

Gholami Sha’bani. Sh. (2010). A Copmparative study between Resalat-Al-Tayrs by Sohrivardi, Qazzali, Manteq-Al-Tayr & Mosibat Namah by Attar & Ascent of Mount Carmel by S.T. John of the Cross (Doctoral dissertation). Al-Zahra University. Tehran. Iran.

Hatim, B., & Munday, J. (2004). Translation: An advanced resource book. Routledge.

Italiano, F. (2016). Translation and geography. Routledge.

Jalalipour, B. (2022). The narrative structure of Attar’s Mantiq al-tayr and some considerations on its dramatic adaptation. Rahpooye Honarha-ye Namayeshi Quarterly. 1 (4). 23–36.

Javadi, H. (2024). Persian literary influence on English literature. SAMT.

Kabiri Pahlevani, G. (2020). Features of a Dramatic Adaptation of Classical Literature Focusing on the Story of Simorgh in Conference of the Birds1 by Attar Based on Joseph Campbell’s Theories Practical Title Play (Soraya) (Master’s thesis). Sooreh University. Tehran. Iran.

Lalbaksh, P. (2014). A comparative study of birds and related imagery in Attar’s Conference of the birds and Chaucer’s Parliament of fowls. Pazhuhesh-e Adabiyat-e Mo'aser-e Jahan, 19 (2), 191–208.

Lefevere, A. (1992). Translation, rewriting and the manipulation of literary fame. Routledge

Munday, J. (2016). Introducing translation studies: Theories and applications (4th ed.). Routledge.

Namvar Motlagh, B. (2008). Transtextual study. Human Sciences, 56, 127–142.

Noohi, N. (2008). Talking birds. Tarfand Publication.

Saghinezhad, M. (2018). A comparative study of mystical journey in Farid al-Din Attar Nishaburi’s The conference of the birds and John Bunyan’s The pilgrim’s progress. (Master’s thesis). Azarbaijan Shahid Madani University. Tabriz. Iran.

Steiner, G. (1998). After Babel: Aspects of language and translation (3rd ed.). Oxford University Press.

Venuti, L. (2009). “Translation, intertextuality, interpretation”. Romance Studies, 27 (3), 157–173.